Batı Türkistan’da Çimkent’in doğusundaki Sayram (Kazakistan) kasabasında doğmuştur. Babası, Şeyh İbrahim’dir. Annesi Musa Şeyh’in kızı Ayşe Hatun’dur. Ahmet Yesevi önce annesini, yedi yaşındayken de babasını kaybetti. Ablası Gevher Şehnaz ile Yesi’ye göçtüler. Burada ilk tasavvuf terbiyesini Arslan Baba’dan aldı. Bir yıl içinde Arslan Baba da vefat edince Buhara’ya gitti. Buhara’da zamanın büyük alimlerinden dersler aldı. Şeyh Yusuf Hemedani’ye bağlandı. Uzun süre şeyhinden dersler aldı ve onun üçüncü halifesi oldu. Şeyhinin 1140 yılında vefatı üzerine birinci ve ikinci halifelerinden sonda 1160 yılında irşat postuna oturdu.
Bir süre sonra bu makamı dördüncü halifeye bırakarak Yesi’ye geri döndü. 1166 yılında vefat edinceye kadar irşatlarını Yesi’de sürdürdü.
Ahmet Yesevi ilk Türk tarikatı olan Yeseviliğin kurucusudur. Yesevilik’ten doğan birçok tarikat Orta Asya ve Anadolu’da asırlarca Türk halkının manevi cephesini beslemiştir. Anadolu’nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında onun yetiştirdiği alimlerin büyük etkisi olmuştur.
Ahmet Yesevi’nin şiirlerine “Hikmet” şiirlerinin toplandığı kitaba da “Divan-i Hikmet” adı verilir.
|
