Kaygı
öğrencilerin başarısını olumsuz etkileyen en önemli faktörlerden
biri. Ailenin beklentisinden
hedefi abartmaya kadar gençleri kaygı duymaya iten pek çok sebep
bulunuyor. Peki sınav kaygısının
sebepleri neler, kaygı vücutta ne gibi değişikliklere sebep
oluyor? Altı soru ve cevapla sınav kaygısını yenmenin yolları:
1- Sınav kaygısı nedir? Kaygı, kişinin bir uyaranla karşı
karşıya kaldığında yaşadığı, bedensel, duygusal ve zihinsel
değişimlerle kendini gösteren bir uyarılmışlık durumu.
Sınav kaygısı ise; sınav öncesi öğrenilen bilginin sınav
sırasında kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol
açan yoğun duygu halidir.
2- Öğrencinin sınav kaygısı yaşamasının sebepleri nelerdir?
Aile ve çevrenin yüksek beklenti düzeyi, hedefi gözünde
büyütme, başarısızlık ve sınav sonuçları hakkında saplantılı
düşünceler, çalışma zamanını dağınık ve plansız kullanma,
verimsiz çalışma alışkanlıkları, sınavın kötü geçeceğine inanma,
sınav esnasında yanlış kodlama ve hata yapma düşüncesi,
sorumlulukları erteleme, başarısız değerlendirilme korkusu,
dikkati toplayamama ve aşırı heyecanlı olma korkusu.
3- Sınav kaygısının fiziksel ve duygusal belirtileri neler?
Fiziksel belirtileri: Karın ağrısı, bağırsak hareketlerinde
değişme (ishal-kabızlık), mide şikâyetleri, kalp çarpıntısı,
nefes darlığı, hızlı nefes alıp-verme, terleme, titreme, baş
ağrısı, baş dönmesi, huzursuz uyku, kâbus görme, aşırı uyku veya
uykusuzluk, yorgunluk belirtileri, yeme alışkanlıklarında
değişme(iştahsızlık veya çok yeme), organize olamama,
konsantrasyon bozuklukları.
Duygusal belirtileri: Sinirlilik,
karamsarlık, hayal kırıklığı, korku, mutsuzluk, tedirginlik,
endişe, beklentilere cevap verememeden kaynaklanan huzursuzluk.
4- Sınav kaygısıyla başa çıkmanın yolları nelerdir? Bununla başa çıkmanın iki aşaması vardır. Birincisi sınavdan
önce, sınava iyi hazırlanmış olarak girilmeli, uykusuz ve aç
olunmamalı, (kolalı içecekler,
çikolata, kırmızı et, baharatlı yiyecekler stresi artırdığı için
bu yiyeceklerden kaçınılmalı. Bunların yerine stresi azaltan
meyve, taze sebze yenilmeli.) Sınav
yerine zamanından biraz önce gidilmeli, acele edilmemeli, son
ana kadar ders çalışılmamalı, sınavdan önce gevşemeye
çalışılmalıdır.
İkincisi sınav sırasında; kendi kendinize başaramayacağım,
sorular zor olacak, bilmediğim konular çıkacak gibi iç
konuşmaları asla yapmayın. Bu var olan kaygınızı paniğe
dönüştürecektir. Eğer aşırı bir kaygıya kapılmışsanız bir iki
dakika sınavı bırakıp düzgün nefesler alıp vererek, sınavdaki
diğer insanlara bakarak yalnız olmadığınızı, herkesin heyecanlı
olduğunu düşünün. Sınav başladığı an soruları dikkatlice okuyun,
zamanınızı doğru ayarlayın. Rahatlamak için arada bir oturma
pozisyonunuzu değiştirin, heyecanlanıp soruyu çözemediğiniz an
sorunun yanına işaret koyarak o soruyu geçin. Sınavdan sizden
önce çıkanları gördüğünüzde endişelenmeyin son dakikaya kadar
zamanınızı kullanın.
5- Doğru nefes almak kaygının azalmasını sağlar
mı ? Evet, kaygıları azaltma yolunda en önemli adım doğru ve
derin nefes almayı öğrenmektir. Aşırı kaygıdan dolayı panik
yaşandığı zamanlarda kan çekilir ve vücut sıcaklığı düşer. Doğru
ve derin nefes alınırsa kan, vücudun tüm noktalarına yayılır ve
bu sayede kaygının şiddeti azalır.
6- Aileler sınav kaygısı yaşayan çocuklarına nasıl yardımcı
olmalı? Öncelikle öğrencinin 'Başarısız olursam aileme ne derim?
Tanıdıklarım benim hakkımda ne düşünür?' gibi sorulardan
arındırılması gerekir. Aileler çocuklarına sadece başarılı
olduğunda değil, her zaman yanında olacağını hissettirmeli. Anne
baba meslek seçiminde kendi isteğinden ziyade çocuğunun ilgi
alanlarını düşünmeli.
Nefes alma tekniği
1- Sağ avucunu göbeğin hemen altına, sol elini göğsünün üstüne
koy.
2- Göğsünün şiştiğini ve havayla dolduğunu hissedinceye kadar
burnundan nefes al.
3- İçindeki havayı burnundan aldığın süreden iki kat daha yavaş
bir şekilde ağzından dışarı ver.
Yeni bir nefes almadan iki saniye bekle ikinci ve üçüncü
maddelerde yazılanları tekrarlayarak bir nefes daha alınıp
verilmeli.
