GÜNEYDERE KÖYÜ (BOTSA)

Botsa kelimesi Latincede “testiciler” anlamına geliyor. Konya’nın küçük Kapadokya’sı olan köy, ilimize sadece 45 km uzaklıkta. Yolda görülmeye değer manzaralar ve içilesi buz gibi pınar suları bulunmakta.
SAİNT PAUL’UN KONAKLADIĞI YER
Botsa’nın bilinen tarihi 2000 yıl öncesine dayanıyor. Bölge çok geniş bir tarihsel yapıya sahip. Osmanlı döneminde Mekke Vakfı olduğu, köylülerin elinde bulunan yazılı tapulardan anlaşılıyor. Daha da eskiye gidilirse, bu topraklar içerisinde bulunan Lystra bölgesinde Hz İsa’nın havarilerinden Saint Paul’un bu bölge de Hıristiyanlığı yaymak için 12 yıl kaldığı, buralarda yaşadığı bilinmektedir. Lystra’ya yöre halkı Zoldura diyor. Lystra arkasında kayalık olan bir Hüyük dikkatimizi çekti. Bu kayalık bölge 12 sır inleri olarak biliniyor. Kayalarda ki bu eski sığınaklara halk in adını vermiş. Paul 12 kişiyle bu inlerde kalmış, onun için 12 sır inleri olarak anılıyor. Paul bu inlerde sığınıp Hüyük’te halka dersler veriyormuş.
KRAL İNİNİN ESRARI
Köyün içerisinde bulunan Botsa Kalesinde enteresan materyaller bulmak mümkün sanatseverler için. Aslında Botsa Kalesi tamamen doğal bir yapı, dik kayalardan oluşmuş ve surları yok. Altında uçsuz bucaksız oyulmuş bir yer altı şehri var. Evler birbirine tünellerle bağlanmış ve her ev yaklaşık iki veya üçer katlı. Mağaraları dolaşırken birçok kilise görüyoruz ve bu bölgenin keşfedilmemiş bir tarihi dokusu olduğu kanısına varıyoruz. Yerel halkın “in” dediği insan yapımı mağaralar eksi çağlarda ev, mezar, kilise ve soğuk hava depoları amacı ile yapılmış ve uzun süre buralarda yaşanmış. Bazı oyuklarda kabartma yazılar ve haclarla karşılaştık, bilen kimselere sorduğumuzda bu yerlerin krala ait olduğunu ifade ettiler. Botsa Kalesi savunmaya çok uygun bir yapıda. Kalenin üstü bütün bölgeyi görüyor, önemli ve görüş açısı iyi olan kısımlara gözetleme odacıkları yapılmış. Kaleye çıkılabilecek hiçbir yer yok, tek girişi var, orada da nöbetçi mağaraları ve savunma noktaları bulunmakta.
PROF. DR. SAİM SAKAOĞLU'NDAN;
"Eskiler Botsa derlerdi, o güzel köyümüze, 1960'lı yıllardan sonra adına Güneydere denilir oldu" diye başladığı ilk efsaneyi şöyle naklediyor:
"Güneydere'de İpsaha denilen ovalık yerde bir köy kuruluymuş. Tarlaları verimli, sık ağaçlık ormanları varmış, pınarlarından ise zenginlik akarmış. İnsanları mutlu, sağlıklı imiş; halkımızın güzel deyişiyle gül gibi geçinip giderlermiş. 
Bir gün bu köye bir derviş uğrar. Niyeti birazcık kalmak. Ama bu insanların dışarıdan gelen misafirleri sevmemek gibi bir özellikleri varmış. Derviş köyün girişinden başlamış kapı tokmaklarını çalmaya, ama hiçbir evin kapısı açılmamış. Derviş kendisine 'Buyur' diyen olmayınca, 'İpiniz salık olsun" diye bedduada bulunmuş. Meğer dervişin kastı 'Bir arada barınmayın, dağılıp gidin' demekmiş.
Bugün o köyün yerinde hiçbir ev, bir tek ağaç bile kalmamış. Günümüzde Güneydereli'ler tarafından tarla olarak kullanılmaktadır. Oraya verilen 'İpsaha' adı da dervişin sözlerinden gelmekteymiş."
O gün bu gündür yöre halkı çok misafirperverdir.
GÜLABBA DEDİKLERİ
Civar illere nazaran sınırlar olarak en büyük toprağa sahip olan köyde, okul, sağlık ocağı, camiler, postane ve köy evi gibi yaşama uygun her ortam bulunuyor. Bunların yanı sıra sağlık açısından önemli bir şifalı kaynak suyu ve tıpta ilaç hammaddesi olarak kullanılan Gilaburu isminde bir bitkinin olduğu öğrendik. Oruç Pınarı ismindeki Şifalı suyun çağımızda önemli bir hastalık olan şekerin ilerlemesini durduran özellikleri olduğu bilinmektedir. Kızılcığa benzeyen ve bir çalı meyvesi olan Gilaburu, Türkiye’de sadece iki yerde yetişiyor. Bu bitkiye yöre halkı “Gülabba” ismini vermiş.
YAYLA
Botsalı’ların bir çoğu yaz ayları girdiğinde yaylaya çıkıyorlar. Yayla, köye nispeten daha serin olduğundan dolayı hayvanlar yüksek kesimlerde otlatılıyor. Yayla hayatı tam anlamıyla bir doğal hayat, insanlar irice taşlardan yapılan ağıllarda konaklıyor aylarca. Ağılın dörtte üçü hayvanlar için, geriye kalan odacıkta ise insanlar yaşıyor. Yine hayvanlardan elde edilen süt de burada kaymak, yoğurt ve peynir oluyor. Yayla ve köyde ulaşım eşekler tarafından yapılıyor. Yaylanın civarında birde göl bulunmakta, bu göle Gavur Gölü deniyor.
GEZİLECEK YERLER
Botsa kalesi, mağaralar, köy evleri, dere, keşlik yaylası ve şalgamlık yaylası, gavur gölü … ve daha birçok görülmeye değer yer...
GÜNEYDERE'YE (BOTSA) NASIL GİDİLİR?
Güneydere Köyü'ne (Botsa) 34 km'lik Konya-Hatunsaray asfalt yolundan güneydoğuya yönelen 10 km'lik Güneydere asfalt yolu ile gidilir.