19 Mayıs 1881
- Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım'ın "MUSTAFA" adını
verdikleri çocukları, Selanik Kasımiye Mahallesi,
Islahane Caddesi'ndeki evde, bugün müze olarak
kullanılan iki katlı pembe evde dünyaya geldi.
1888-1893 - Mustafa çok kısa bir süre Mahalle
Okulu'nda okuduktan sonra, modern eğitim yapan Şemsi
Efendi İlkokulu'nu bitirdi. Babası ölünce, annesiyle
dayısının çalıştığı çiftliğe gitti. Orada tarla bekledi,
daha sonra annesiyle Selanik'te oturan teyzesinin yanına
döndü. Burada kısa bir süre Mülkiye Hazırlık Okulu'na
devam etti.
1893 -
Küçük Mustafa, Selanik Askeri Okulu'na (rüştiye'ye)
girdi. Sınıfta aynı adı taşıyan Matematik Öğretmeni
Mustafa, sınıf birincisi olan küçük Mustafa'nın adını
"Mustafa Kemal" olarak değiştirdi.
1906 - Mustafa Kemal, Manastır Askeri Okulu'na
(idadiye) girdi.
13 Mart 1899 - Mustafa Kemal, İstanbul'da Harp
Okulu'na girdi.
10 Şubat 1902 - Mustafa Kemal, Harp Okulu'ndan
mezun oldu. Kurmay Okulu'nda öğrenci iken tarihsel
konulara ilgi duydu. Bu sıralarda kimi arkadaşlarıyla el
yazısı bir dergi çıkardı.
11 Ocak 1905 - Mustafa Kemal, Harp Akademisi'nden
Kurmay Yüzbaşı rütbesi ile mezun oldu. Merkezi Şam'da
bulunan 5. ordu emrine verildi.
1906 - Mustafa Kemal, arkadaşlarıyla Şam'da
"Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni" kurdu.
1907 - Mustafa Kemal, gizlice Selânik'e giderek,
bu cemiyetin orada bir şubesini açtı.
1909-1910
13 Nisan 1909
- Mustafa Kemal, Selanik'te bulunduğu sırada,
İstanbul'da, 31 Mart Olayı oldu. Mahmut Şevket Paşa
komutasındaki Hareket Ordusu, Selanik'ten İstanbul'a
yürümeye başladı. Mustafa Kemal, bu ordunun
kurmaybaşkanı idi.
22 Eylül 1909
- Mustafa Kemal, Selanik'te toplanan İttihat ve Terakki
Kongresi'ne katıldı. Burada yaptığı konuşmada: "Devletin
iç ve dış tehlikelere karşı koyabilmesi için güçlü bir
orduya ve partiye ihtiyacı bulunduğunu, fakat bunların
ayn ayrı çalışması gerektiğini" söyledi. Bu görüşünden
dolayı ittihatçılarla arası açıldı.
1910-1911
1910 -
Mustafa Kemal, Arnavutluk isyanının bastırılmasında
kurmay başkanı olarak görev yaptı. Aynı yıl içinde,
Fransız ordularının manevralarını " izlemek üzere bir
askerî heyetle Fransa'ya gitti.
13 Eylül 1911 - Mustafa Kemal, İstanbul'daki
Genelkurmay Karargâhı'nda görevlendirildi.
5 Ekim 1911 - Mustafa Kemal, Tobruk'ta ve
Derne'de italyanlara karşı savunma savaşlarına katıldı.
27 Kasım 1911 - Mustafa Kemal, Trablusgarp'ta
bulunduğu sırada
binbaşılığa terfi etti.
1912-1913
9 Ocak 1912
- Mustafa Kemal, Trablus-İtalyan-Osmanlı Savaşı'nda
Tobruk saldırısını başarıyla yürüttü.
8 Ekim 1912 - Mustafa Kemal, Balkan Savaşı'nın
çıkması üzerine anavatana dönerek, Bolayır'da kurulan
kolordunun harekât şubesi müdürlğüne getirildi.
25 Kasım 1912 - Mustafa Kemal, Çanakkale Boğazı
Kuvayı Birlikleri Harekât Şubesi Müdürlüğü'ne atandı.
1913 - Mustafa Kemal, Kolordu Kurmay Başkanı
olarak Edirne'nin kurtarılmasına katıldı.
1914-1915
1 Mart 1914
- Mustafa Kemal, yarbaylığa terfi etti.
2 Şubat 1915 - Mustafa Kemal Eceabat (Maydos)'ta
bulunan 19. Tümen Komutanlığı'na atandı,
18 Mart 1915 - İngiliz ve Fransızların büyük bir
donanma ile Çanakkale Boğazı'nı zorlamaları üzerine.
Mustafa Kemal, burada düşman birliklerini denize dökerek
Çanakkale Deniz Zaferi'ni kazandı.
25 Nisan 1915 - Mustafa Kemal komutasındaki Türk
birlikleri, Arıburnu'nda çıkarma yapan İngiliz ve
Anzaklar'ın saldırılarını durdurdu.
1 Haziran 1915 - Mustafa Kemal, Albaylığa terfi
etti.
8/9 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, Anafartalar
Komutanlığı'na atandı. 10 Ağustos'ta düşmanı yenilgiye
uğrattı.
17 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, Kireçtepe Zaferi'ni
kazandı.
21 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, ikinci Anafartalar
Zaferi'ni kazandı.
19 Aralık 1915- Düşmanlar sayısız ölü bırakarak,
bir daha dönmemek üzere gittiler.
1916-1917
14 Ocak 1916
- Mustafa Kemal, Edirne'de bulunan 16.Kolordu
Komutanlığı'na atandı.
1 Nisan 1916 - Mustafa Kemal, Tuğgeneralliğe
terfi etti.
6/7 Ağustos 1916 - Mustafa Kemal. 7. Ordu Komutanı
iken, 18 Martta 2. Ordu Komutanlığı'na getirildi.
5 Temmuz 1917 - Mustafa Kemal, 7. Ordu
Komutanlığı'na atandı.
20 Eylül 1917 - Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanı
iken memleketin ve ordunun durumunu açıklayan tarihsel
bir rapor hazırladı.
15 Aralık 1917 - Mustafa Kemal, Veliaht
Vahdettin'le Almanya'ya gönderildi.
5 Ocak 1918 - Mustafa Kemal, Almanya'dan geri
döndü.
16 Ağustos 1918 - Mustafa Kemal, yeniden 7. Ordu
Komutanlığı'na getirildi. Düşmana karşı Halep'in
kuzeyinde bir savunma hattı kurdu.
26 Ekim 1918 - Halep yakınlarında düşman
saldırısını durdurdu.
31 Ekim 1918 - Mustafa Kemal, Limon Fon Sanders'ten
Yıldırım Orduları Komutanlığı'na teslim aldı.
13 Kasım 1918 - Mustafa Kemal, İstanbul'a döndü.
228
21 Kasım 1918 - Mustafa Kemal, Fethi Bey'le
(Okyar) İstanbul'da Mimber Gazetesi'ni çıkarttı.
1919
20 Nisan 1919
- Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişliği'ne atandı.
30 Nisan 1919 - Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi
olarak Anadolu'ya tayin edildi.
15 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Vahdettin'le görüştü.
16 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Bandırma Vapuru'yla
İstanbul'dan Samsun'a hareket etti.
19 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Salı günü sabah saat
sekizde Samsun'a çıktı.
28 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Havza'da
yayınla dığı genelge ile Kurtuluş Savaşı'm başlattı.
21/22 Haziran 1919 - Mustafa Kemal Paşa,
Amasya'da millî mücadeleyi başlatan, "Amasya
Genelgesi"ni yayınladı.
25 Haziran 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Amasya'dan
Sivas yoluyla Erzurum'a hareket etti.
3 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, "Doğu İlleri
Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" toplantısına katılmak üzere
Erzurum'a geldi.
8 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, çok sevdiği
askerlik mesleğinden istifa etti. Türk ulusunun bir
kişisi olarak vatanı ve ulusu kurtarmak için çalış
malara başladığını açıkladı.
23 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Erzurum
Kongresi'nde, Temsil Heyeti Başkanlığı'na seçildi. Bu
toplantıda, "Misak-ı Millî Kararları" kabul edildi.
4 Eylül 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Sivas Kongresi
Başkanlığı'na seçildi.
11 Eylül 1919 - Mustafa Kemal, Anadolu ve Rumeli
Müdaffa-i Hukuk Cemiyeti Temsil Heyeti Başkanlığı'na
seçildi.
12 Eylül 1919 - Mustafa Kemal, illere ve
komutanlıklara, İstanbul Hükümeti ile her türlü
haberleşmenin kesildiğini bildirdi.
20/22 Ekim 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın
Amasya'da İstanbul Hükümeti temsilcileri ile görüştü ve
Amasya Protokolü'nü imzaladı.
7 Kasım 1919 - Mustafa Kemal, Erzurum'dan
milletvekili seçildi.
27 Aralık 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Temsil
Heyeti ile Sivas üzerinden Ankara'ya geldi.
28 Aralık 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın
Ankara'lılarla yaptığı konuşmada: "Vatanı düşman
istilâsından mutlaka kurtaracağız. Fakat vazifemiz
bununla bitmeyecektir. Medenî milletler arasında
yerimizi alacağız." diyordu.
1920
10 Ocak 1920
- "Hâkimiyet-i Milliye" Gazetesi Ankara'da kuruldu.
12 Ocak 1920 - Meclis-i Mebusan İstanbul'da
toplandı.
28 Ocak 1920 - "Misak-ı Millî", Meclis-i
Mebusan'ın İstanbul'da yaptığı gizli toplantıda kabul
edildi.
16 Mart 1920 - Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'un
İtilâf Devletleri tarafından işgalini. İstanbul
Hükümeti'ne ve bütün devletlere gönderdiği bir yazı ile
protesto etti.
19 Mayıs 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya
geçen Osmanlı milletvekillerine bir çağrıda bulunarak,
olağanüstü yetkilere sahip ve ulusun gerçek iradesini
temsil edecek bir meclisin Ankara'da toplanmasını
istedi.
23 Nisan 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da
Hacı Bayram Camii'nde kılınan Cuma namazından sonra
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açtı.
24 Nisan 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına seçildi.
11 Mayıs 1920 - Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'da
toplanan bir Divan-ı Harp tarafından idam cezasına
çarptınldı. Bu karar, 24 Nisan 1920 günü padişah
tarafından onaylandı.
10 Ağustos 1920 - İstanbul Hükümeti ile itilâf
Devletleri arasında, Türkiye'yi parçalayan ve
bağımsızlığımızı sona erdiren SEVR ANTLAŞMASI imzalandı.
13 Eylül 1920 - Halkçılık programı, Mustafa Kemal
Paşa tarafından TBMM'sinde okundu.
29 Eylül 1920 - TBMM'si kuvvetleri, Sarıkamış'ı
düşman istilâsından kurtardı.
30 Ekim 1920 - TBMM'si kuvvetleri, Kars'ı düşman
işgalinden kurtardı.
8/9 Aralık 1920 - Ali Fuat (Cebesoy) Paşa,
Moskova Büyükelçiliğine; Genelkurmay Başkanı İsmet Bey
(İnönü) de Batı Cephesi Komutanlığı'na atandı.
2/3 Aralık 1920 - Türkiye-Ermenistan arasındaki
sınırı çizen belge, TBMM'si ile Rusya arasında yapılan
Gümrü Antlaşmasıyla tespit edildi.
5 Aralık 1920 - Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'dan
gelen Osmanlı delegeleıi ile (izzet ve Salih Paşalar)
Bilecik Tren istasyonu'nda görüştü.
25 Aralık 1920 - Mustafa Kemal Paşa; "Hiçbir
kimse, hiçbir neden ve sebeple Ankara'daki Hükümet'in
bilgisi olmadan kuvvet toplamaya yetkili değildir,
"bildirisini yayınladı.
29 Aralık 1920 - Kuva-i Seyyare Komutanı Çerkez
Ethem ve arkadaşlarının ulusal otoriteye karşı oldukları
anlaşıldı.
1921
10 Ocak 1921 - Yunanlılarla yapılan Birinci İnönü
Savaşı'nda, Mustafa Kemal Paşa, İnönü'ye çektiği bir
telgrafta: "... Bu başarının kutsal topraklarımızı
düşman istilâsından tamamiyle kurtaracak olan kesin
zafere bir hayırlı başlangıç olmasını Allah'dan
dilerim., "diyordu.
20 Ocak 1921 - Yeni Türk Devleti'nin ilk
Anayasası kabul edildi.
12 Mart 1921 - Mehmet Akif'in yazdığı İstiklâl
Marşı, TBMM'si tarafından millî marş olarak kabul
edildi.
16 Mart 1921 - TBMM'si ile Rusya arasında
"Moskova Antlaşması" imzalandı.
1Nisan 1921 - Yunanlılara karşı İkinci İnönü
Zaferi kazanıldı. Mustafa Kemal Paşa, ismet İnönü'ye
çektiği telgrafta: "Siz orada yalnız düşmanı değil,
ulusun makûs talihini de yendiniz." diyordu.
10 Mayıs 1921 - Mustafa Kemal Paşa'nın önerisiyle,
TBMM'sinde "Anadolu ve Rumeli Mûdafaa-i Hukuk Grubu"
kuruldu; Mustafa Kemal, bu grubun
başkanlığına seçildi.
21 Haziran 1921 - Mustafa Kemal Paşa. Fransız
elçisi F. Boullion ile Ankara'da görüştü.
5 Ağustos 1921 - TBMM'si tarafından-geniş yetkilere
dayalı üç aylık süre ile Mustafa Kemal Paşa'ya
Başkomutanlık yetkisi verildi. Bunun üzerine
kürsüye gelen Başkomutan Gazi Mustafa Kemal, yaptığı
konuşmada şöyle diyordu: "Efendiler., düşmanı kesinlikle
yeneceğimize dair olan güvenim bir dakika olsun
sarsılmamıştır. Bu dakikada, bu gönül dolusu güvenimi,
yüksek
heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme
karşı ilân ederim".
23 Ağustos 1921 - Bu tarihte 22 gün ve 22 gece
süren Sakarya Meydan Savaşı başladı. Başkomutan, or-duya
yayınladığı bir emirde: "Müdafaa hattı yoktur; müdaffa
sathı vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış
toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz."
diyordu.
19 Eylül 1921 - Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM
tarafından "Mareşallik ve Gazi" unvanı verlidi.
20 Ekim 1921 - Fransa Hükümeti'nin Ankara
Hükümeti'ni tanıması ve Fransa, Türkiye arasında Ankara
Antlaşması'mn imzalanması.
1922
5 Ocak 1922 - Fransızların çekilmesiyle Türk
Ordusu'nun Adana'ya girişi.
26 Ağustos 1922 - Mustafa Kemal Paşa, Büyük
Taarruz'u, Kocatepe'den saat 05.30'da topçu ateşiyle
başlattı.
30 Ağustos 1922 - Mustafa Kemal Paşa,
Dumlupınar'da Yunan ordusunu kesin yenilgiye uğrattı.
Başkomutanlık Meydan Savaşı'nı kazandı.
30/31 Ağustos 1922 - Kütahya kurtuldu.
Belediyeye Türk Bayrağı çekildi.
1 Eylül 1922 - Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlık
emri: "Ordular! İlk hedefiniz Akdenizdir, ileri!"
2 Eylül 1922 - Yunan askeri birlikleri komutanı
General Trikopis ile Digenis esir alındı. Ertesi günü
Mustafa Kemal'in huzuruna getirildiler.
9 Eylül 1922 - Türk ordusu İzmir'e girdi. Türk
Bayrağı Kadife Kale'ye çekildi.
10 Eylül 1922 - Başkomutan Gazi Mustafa Kemal
İzmir'e geldi. Aynı gün Türk Ordusu, Bursa'yı düşmandan
geri aldı.
3 Ekim 1922 - Mudanya Konferansı toplandı. Bu
tarihte Batı Cephesi Komutanı ismet Paşa, İngiltere
delegesi General Harrington, Fransız delegesi General
Charpy ile İtalyan delegesi General Monbelli bir araya
geldiler.
11 Ekim 1922 - Mudanya Ateşkesi imza edildi.
1 Kasım 1922 - Mustafa Kemal'in emriyle,
TBMM'si tarafından saltanat kaldırıldı.
17 Kasım 1922 - Vahdettin, İngiliz savaş gemisi
Malaya ile İstanbul'dan ayrıldı.
20 Kasım 1922 - Lozan'da barış görüşmelerinin
başlaması.
25 Kasım 1922 - Edirne'deki düşman yönetiminin
TBMM'si Hükümetine geçmesi.
26 Kasım 1922 - Çanakkale'deki yönetimin
TBMM'si Hükümeti'ne geçmesi.
2 Aralık 1922 - Anadolu'daki yenilgileri
nedeniyle Yunan hükümet üyeleri ile Yunan orduları
başkomutanı Hacıanesti Atina'da idam edildi.
1923 - 1924
14 Ocak 1923
- Mustafa Kemal Paşa'nın annesi Zübeyde Hanım, İzmir'de
öldü.
20 Ocak 1923 - Mustafa Kemal Paşa, Lâtife
Hanım'la evlendi. 5 Ağustos 1925 günü boşanarak
ayrıldılar.
4 Şubat 1923 - Lozan Konferansı, önemli görüş
ayrılıkları nedeniyle kesildi.
17 Şubat 1923 - Mustafa Kemal Paşa'mn emriyle
İzmir'de ik kez "Türkiye İktisat Kongresi" toplandı.
23 Nisan 1923 - 4 Şubat'ta kesilen Lozan
Konferansı'nın yeniden başlaması.
24 Temmuz 1923 - Lozan Barış Antlaşması
imzalandı.
13 Ekim 1923 - Çıkarılan bir yasayla Ankara,
Hükümet merkezi yapıldı.
29 Ekim 1923 - Anayasa değişikliği yapılarak
Cumhuriyet ilân edildi. Gazi Mustafa Kemal, meclisin
gizli oylamasında, oybirliği ile Cumhurbaşkanlığına
seçildi.
3 Mart 1924 - Eğitimi birleştiren yasa kabul
edildi. Halifelik kaldırıldı. Osmanlı hanedanı Türkiye
Cumhuriyeti sınırları dışına çıkartıldı.
20 Nisan 1924 - Yeni Anayasa (Teşkilât-ı Esasiye
Kanunu) kabul edildi).
1925-1926
13 Şubat 1925
- Doğu'da Şeyh Sait isyanı başladı. 13 Mayıs 1925
tarihinde bu isyan kesin olarak bastırıldı.
27 Ağustos 1925 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa
Kemal, şapka ile inebolu Türk Ocağı'na geldi. Kastamonu
gezisi boyunca giysi yeniliği hakkında konferanslar
verdi, toplantılar yaptı.
2 Eylül 1925 - Tekke, zaviye ve türbeler
kapatıldı. Din görevlileri hakkında giysi değişikliği
ile ilgili kararname çıkarıldı.
25 Kasım 1925 - Şapka Kanunu onaylanarak
yürürlüğe girdi.
30 Kasım 1925 - Tekke, zaviye ve türbelerde
çalışan kişilerin tüm unvanları bir yasa çıkartılarak
yasaklandı.
26 Aralık 1925 - Bir yasa çıkartılarak
uluslararası saat ve takvim kabul edildi.
17 Şubat 1926 - Medenî Kanun kabul edildi. Türk
kadını medenî haklara kavuştu. Çok evlilik yasaklandı.
Hukuk düzenimiz çağdaşlaştınldı.
20 Mayıs 1926 - İlkokul öğretmenleri hakkında
yasa çıkartıldı.
5 Haziran 1926 - Türkiye, ingiltere ve Irak
arasında, Türk-Irak sınırını belirten antlaşma
imzalandı.
15/6 Haziran 1926 - Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya
izmir'de suikast düzenlendi. Eylemi düzenleyenler
yakalanarak idam edildi. Bu üzücü olaydan sonra Gazi
Mustafa Kemal, Türk Ulusu'na yayınladığı bir duyuruda
şöyle diyordu: "Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak
o lacaktır; fakat, Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar
kalacaktır".
3 Ekim 1926 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in
ilk heykeli, İstanbul Sarayburnu'na dikildi.
1927- 1928
15/20 Ekim 1927
- Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Büyük Söylev'ini
okudu.
1Kasım 1927 - Gazi Mustafa Kemal Paşa, ikinci kez
Cumhurbaşkanı seçildi.
4 Kasım 1927 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal
Paşa'nın ikinci heykeli, Ankara Etnografya Müzesi önüne
dikildi.
28 Ekim 1927 - Türkiye'de ilk kez nüfus sayımı
yapıldı. O tarihteki nüfusumuzun 13 milyon 650.000
olduğu belirlendi.
10 Nisan 1928 - Anayasa değişikliği yapılarak
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Lâik bir devlet haline
getirildi.
24 Mayıs 1928 - Uluslararası rakamların
kullanılmasıyla ilgili yasa çıkartıldı.
28 Mayıs 1928 - "Millet Mektepleri" açıldı. Türk
vatandaşlığı yasası çıkartıldı.
1 Kasım 1928 - Yeni Türk Harfleri'nin kabul ve
uygulanmasıyla ilgili yasa TBMM'si tarafından
onaylanarak yürürlüğe girdi.
1929-1930-1931
5 Ocak 1929
- TBMM'sinden çıkartılan bir yasa ile Anadolu-Bağdat,
Mersin, Tarsus, Adana demir yolları ile Haydarpaşa
Limanı satın alındı.
3 Nisan 1930 - Menemen'de Cumhuriyete karşı
ayaklanma yapıldı. Öğretmen yedek subay Kubilây bu
olayda şehit edildi.
12 Nisan 1931 - Atatürk'ün emriyle Türk Tarih
Kurumu kuruldu.
15 Nisan 1931 - Gazi Mustafa Kemal, üçüncü kez
Cumhurbaşkanı seçildi.
25 Ekim 1931 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
Balkan Konferansı'nın Ankara'da yapılan kapanış
toplantısında: "... Balkan milletleri kardeştir... .
İnsanları mesut edeceğim diye onları birbirine
boğazlatmak insanlık dışıdır", diyordu.
1932- 1933
12 Temmuz 1932
- Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in emriyle Türk Dil
Kurumu kuruldu.
4 Ekim 1932 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
Diyarbakır gazetesi sahibine verdiği bir demeçte:
"Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu,
Trakyalı, Makedonyalı, hep bir ırkın evlâtları, hep aynı
cevherin damarlarıdır", diyordu.
26 Ekim 1933 - Türk kadınlarına köy ihtiyar
heyetlerine seçilme ve seçme hakkı tanındı.
29 Ekim 1933 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
Cumhuriyetin onuncu yıl dönümü törenlerinde "ONUNCU YIL
SÖYLEVİ'Nİ okudu. Bu söylevinin bir
yerinde şöyle diyordu:".. Türklüğün unutulmuş büyük
medenî vasfı ve büyük medenî kabiliyeti bundan sonraki
inkişafıyla, geleceğin yüksek medeniyet ufkundan yeni
bir güneş gibi doğacaktır.. Ne mutlu Türk'üm diyene!"
1934- 1935
21 Haziran 1934
- Soyadı Yasası kabul edildi. Bütün Türk yurttaşlarının
öz adından başka bir soyadı taşımaları zorunlu hale
getirildi.
24 Kasım 1934 - Gazi Mustafa Kemal'e, TBMM'sinin
çıkardığı bir yasa ile 'ATATÜRK' soyadı verildi.
3 Aralık 1934 - Hangi dinden olursa olsun,
ülkemizde din adamlarının mâbet ve âyinler dışında
dinsel giysi kullanmaları yasaklandı.
5 Aralık 1934 - Anayasa değişikliği yapılarak,
Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı
verildi.
14 Haziran 1935 - Dil ve Tarih Coğrafya
Fakültesi'nin kuruluş yasası mecliste onaylanarak kabul
edildi.
11 Aralık 1935 - Atatürk, Siyasal Bilgiler
Fakültesi'nin kuruluş yıldönümü nedeniyle yapılan törene
gönderdiği kutlama yazısında şöyle diyordu: "Yüksek
Türk! Senin için yüksekliğin hududu yoktur, işte parola
budur!..."
1936- 1937
20 Temmuz 1936
- Montreux Boğazlar Sözleşmesi imzalandı. Boğazlar
tamamıyla Türk egemenliğine geçti. Türk askeri, "gayri
askeri" adı verilen yerlere girdi.
9 Ekim 1936 -Türk Hükümeti, Fransız Hükümeti'ne
bir nota vererek Antakya ve İskenderun sancağına
bağımsızlık verilmesini istedi.
27 Ocak 1937 - Hatay'ın Bağımsızlığı, Milletler
Cemiyeti tarafından kabul edildi.
5 Şubat 1937 - TBMM'sinin aldığı bir kararla,
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na: "Cumhuriyetçilik,
milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, lâiklik,
devrimcilik" ilkeleri kondu.
9 Haziran 1937 - Ankara Tıp Fakültesi'nin
kurulması için yasa çıkartıldı.
11 Haziran 1937 - Atatürk, Trabzon'dan,
Cumhuriyet Hükümeti'ne, bütün çiftliklerini ve mallarını
Türk Ulusuna bağışladığını bildirdi.
25 Ekim 1937 - İnönü Başbakanlıktan çekildi.
Başbakanlığa Celâl Bayar atandı.
28/29 Ekim 1937 - Atatürk, son kez Ankara'da
Cumhuriyet Bayramı törenlerine katıldı.
1938
14 Ocak 1938
- Türkiye, Irak, Iran, Afganistan arasında kurulan "Sâdâbat
Paktı", TBMM'si tarafından onaylandı.
19 Mayıs 1938 - Atatürk, son kez 19 Mayıs Gençlik
ve Spor Bayramı gösterilerini izledi. Rahatsız olmasına
karşın Hatay sorunuyla ilgili güney gezisine çıktı.
20 Mayıs 1938 - Atatürk, Mersin'de askeri geçit
törenini izledi.
24 Mayıs 1938 - Atatürk, Adana'da askeri geçit
törenini izledi.
3 Temmuz 1938 - Antakya'da Türk ve Fransız askeri
heyetleri arasında, Hatay'la ilgili bir antlaşma
imzalandı.
4 Temmuz 1938 - Hatay bunalımı nedeniyle
feshedilen Türk Fransız Dostluk Anlaşması Ankara'da
yeniden imzalandı.
5 Temmuz 1938 - Türk askeri birlikleri, coşkun
sevgi gösterileri içinde Hatay ve İskenderun'a girdi.
Anlaşmada öngörülen yerlerde göreve başladı.
2 Eylül 1938 - Hatay Millet Meclisi toplandı;
Tayfun Sökmen'i Devlet Başkanı seçti.
7 Eylül 1938 - Hatay Millet Meclisi Başkanı A.
Melek, Hükümet Programı'nı sunuşunda şöyle diyordu: "..
Programımızın ruhu ve esası KEMALİZM rejimi ve bütün
icabatıdır.."
17 Ekim 1938 - Atatürk, yakalandığı hastalıktan
kurtulamayarak ilk komaya girdi.
29 Ekim 1938 - Atatürk'ün bulunamadığı Cumhuriyet
Bayramı büyük bir üzüntü içinde kutlandı. Cumhuriyetin
15. yıl dönümü nedeniyle Atatürk'ün hasta yatağından
Türk Ordusu'na yayınladığı son bildiride şöyle diyordu:
"... Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile başlayan,
her zaman zaferle beraber medeniyet ışıklarını taşıyan
Kahraman Türk Ordusu Türk vatanının ve Türklük
dünyasının şan ve şerefini, iç ve dış her türlü
tehlikelere karşı korumaktan ibaret olan görevini her an
yapmaya hazır ve amade olduğuna benim ve büyük
milletimizin tam bir inan itimatlınız vardır".
8 Kasım 1938 - Atatürk'ün hastalığının
ağırlaştığını bildiren bir rapor yeniden yayınlandı.
10 Kasım 1938 - Saat dokuzu beş geçe, Türk
Ulusu'nun yetiştirdiği bu en büyük Türk, son nefesini
vererek hayattan ayrıldı.
21 Kasım 1938 - Atamızın tabutu, geçici olarak
Etnografya Müzesi'ne kondu.
10 Kasım 1953 - Atamızın tabutu, yapılan büyük
bir törenle bugünkü Anıtkabir'e taşındı.
